Hãi hùng với hủ tục chặt xác trẻ em ở vùng cao – Thứ kinh hoàng cần loại bỏ

Đây không phải là một câu chuyện được kể ra nhằm hù dọa bạn đọc để “mua vui”, cũng không phải là một huyền thoại rợn người chỉ có trong quá khứ. Đó là một hủ tục ít nhiều vẫn phổ biến ở vùng cao đến tận năm 2011.

Ở một số bản người Giáy tồn tại quan niệm rằng, đứa trẻ khó nuôi thì đích thân người cha phải chia xác con thành nhiều mảnh nhỏ để hồn ma của đứa trẻ đã chết không trở về hãm hại đứa sau. Hủ tục ghê sợ này có từ thời khai thiên lập địa, khi con người còn ăn lông ở lỗ.
Câu chuyện về hủ tục chặt xác trẻ em

Những ám ảnh của quá khứ mấy chục năm trước lại hiện về. Một hủ tục đáng sợ tưởng như đã bị vùi chôn trong rừng thẳm có nguy cơ trở lại trong đời sống đồng bào Giáy.
Con đường vào xã Thèn Sin gập ghềnh đá hộc. Hôm anh Ngọc cùng đồng chí Thuyết, cán bộ Phòng Công tác chính trị, Công an tỉnh Lai Châu vào xã, người dân và cán bộ xã vẫn tập trung rất đông tại trụ sở. Do có một vụ chặt xác trẻ em đã xảy ra trên địa bàn xã, Trưởng Công an xã Thèn Sin Nguyễn Văn Chung kể: Hôm đó, lúc tờ mờ sáng, hai thằng con anh Giàng A Sử trên đường đi học trường nội trú cấp một ở huyện Tam Đường đã nhìn thấy vật gì nằm ngay vệ đường. Tưởng ai đánh rơi thịt lợn, hai anh em nhặt bỏ vào cặp. Đi được một đoạn, trời tảng sáng, quang mây, hai anh em giở ra xem và khóc toáng lên khi biết đó là cái chân trẻ con, có đủ 5 ngón. Hai anh em vứt cái chân đó giữa đường rồi chạy một mạch đến lớp.

Trời sáng hẳn, mấy ông “ba toe” (từ người Giáy chỉ dân buôn bán, đổ hàng) chở thịt lợn từ huyện vào xã Thèn Sin bán. Cũng tưởng ai đánh rơi chân giò lợn nên dừng lại lượm. Đám người này cũng suýt ngất khi phát hiện đó là chân trẻ con. Đám “ba toe” chạy tá hỏa về xã Thèn Sin báo cho Trưởng Công an Nguyễn Văn Chung. Ngay lập tức, anh Chung báo cho Công an huyện rồi xuống địa bàn thu giữ tang chứng, vật chứng. Họ tìm thấy một chiếc thớt nghiến khổng lồ và con dao rựa sắc lẹm. Nhìn hai thứ đó, nghĩ đến cảnh tượng đã diễn ra anh Chung không khỏi choáng váng. Anh sợ đến nỗi mấy ngày không ăn được cơm. Sau khi công an huyện và tỉnh điều tra, vụ án đã sáng tỏ.

Hủ tục chặt xác trẻ em tưởng như đã bị vùi chôn trong rừng thẳm có nguy cơ trở lại trong đời sống đồng bào Giáy. (Ảnh minh họa)

Chẳng là tại nhà Lèng Văn Ngoạn, sinh năm 1987, trú tại bản Lùng Than sinh được 2 người con thì cả 2 đều ốm nặng rồi qua đời. Nguyên nhân dẫn đến cái chết của 2 đứa con đều do cảm, sốt, tiêu chảy. Tại bản của người Giáy này, bị ốm người ta không đưa đi bệnh viện mà gọi thầy cúng đến xua ma gà, ma xó. Khi đứa thứ nhất ốm chết, gia đình, dòng họ, bản làng của Ngoạn đã tin rằng do con ma bắt đi, do đó, khi đứa thứ hai ốm, mọi người gọi thầy đến cúng bái ghê lắm. Lễ cúng diễn ra liên tục nhưng thằng con thứ hai của anh Ngoạn vẫn sốt liên miên, ốm quặt quẹo. Vợ Ngoạn kể với các đồng chí công an rằng, thằng Mừng vừa sốt vừa đi ngoài suốt một tháng. Chị ta cũng muốn đưa con đi bệnh viện chữa trị, nhưng phận con dâu nên tiếng nói không có trọng lượng so với người lớn, nên không quyết định được. Thằng bé ốm ròng một tháng thì mất. Cả họ họp lại bàn tán và khẳng định nguyên nhân thằng bé mất là do ma làm. Chính con ma hại thằng bé đầu đã lại trở về hại thằng Mừng. Các cụ già, thầy cúng đều gật gù khẳng định như vậy. Họ nói rằng, chỉ có cách giết con ma này thì nó mới không trở về bắt đứa nữa đi theo. Vậy là cuộc chặt xác khủng khiếp đã diễn ra.

Lúc đó là 4h sáng. Đây là giờ đẹp mà họ đã xem kỹ. Dẫn đầu đoàn người Giáy mụ mị này là mấy ông trưởng họ, ông nội bé Mừng, rồi đến Ngoạn và những người thân trong gia đình. Họ lầm lũi, lặng lẽ đi trong đêm đến ngã ba đường (các cuộc chặt xác đều phải diễn ra ở ngã ba, ngã tư đường, để con ma không biết đường nào mà theo về), ngay dưới chân đồi chè thuộc bản Đông Phong, xã Thèn Sin. Sau khi đặt thớt, cầm dao, Lèng Văn Ngoạn nói (nói y hệt các cuộc chặt xác khác): “Mày lừa tao một lần, hai lần rồi, làm tao đẻ ra bao nhiêu cũng không được. Lần này tao sẽ chặt mày để mày không lừa tao được nữa. Đứa trẻ con, cái linh hồn này, mày cứ lộn vào nhà tao, mày lại không sống, mày lại cướp con tao, tao phải chặt cho mày không hại tao được nữa…”. Thế là Ngoạn vung dao… Mỗi người cầm một mảnh xác bé Mừng quăng đi một ngả, rồi mỗi người một đường chạy te tua về nhà. Họ cố gắng chạy thật nhanh, để con ma không biết đường theo về.

Sự mù quáng dẫn đến những cái kết đau thương

Nhà trưởng bản Lùng Than (xã San Thàng) Lương Văn Páo nằm tít hút trên sườn núi Đoong Dặng Lứ, lẫn trong đại ngàn. Họ phải cuốc bộ một hồi mới đến.

Tại đây, anh cùng công an xã đã có cuộc trao đổi với trưởng bản để tìm hiểu nguyên nhân. Theo trưởng bản Lương Văn Páo, người biết rõ hủ tục này nhất là cụ Lù Văn Mùi, vì chính ông đã từng trực tiếp cầm dao chặt một đứa con. Vợ ông Mùi đẻ tổng cộng 11 lần, nhưng chỉ có 5 người con sống được. Theo anh Páo, khi đứa con thứ 6 chết, cả gia đình họp lại, thầy cúng cũng có mặt và họ khẳng định do con ma bắt đi, nên phải tiến hành chặt xác. Anh Páo khẳng định ông Mùi đã chặt xác con nên mấy người con sau đó mới sống khỏe mạnh, không bị ma bắt nữa. Tuy nhiên, cũng chính vì làm điều ác đó mà ông bị quả báo nhiều lắm. Ông bà Mùi có mấy người con thì nghiện gần hết. Hôm tôi lên bản, hai người con của ông còn đang nằm trại 05-06 vì tội buôn bán ma túy. Dâu, rể nhà ông cũng ngồi tù rất nhiều vì tội này.

Nhà cụ Lù Văn Mùi nằm ngay dưới chân núi Đoong Dặng Lứ. Cụ Mùi năm nay 74 tuổi, còn vợ là cụ Lò Thị Lù 76 tuổi. Hai cụ sống lặng lẽ trong ngôi nhà tồi tàn. Đồ đạc trong nhà không có gì cả. Cụ Mùi kể rằng, khi đứa con đầu mất, đứa sau mất tiếp thì chắc là do con ma bắt đi rồi. Nếu không chặt xác theo đúng phong tục thì con ma cũng sẽ bắt mất đứa tiếp theo. Ngày xưa, cả bản này chỉ có 18 hộ, xung quanh toàn rừng già, hổ báo nhiều lắm. Đứa trẻ nào chết, chặt xác vứt bìa rừng, đêm thú về ăn hết ngay.

Người con đầu tiên của cụ Mùi sinh năm 1955, là trai. Nuôi được một tuổi thì chết. Con thứ hai là gái, đến 4 tuổi thì chết. Con thứ ba, chỉ được một tuổi đã chết. Cả ba đứa con đều chết vì duy nhất một bệnh là tiêu chảy. Cô con gái thứ tư thì sống, hiện đang là cán bộ của trạm y tế xã. Cụ Mùi bảo: “Đến đứa thứ 5, thứ 6, thứ 7 lại chết lúc chập chững biết đi cũng chỉ vì những bệnh lặt vặt, dân bản bảo do con ma về bắt, nên tôi…”. Nói đến đây ông ngập ngừng không nói nữa. Hủ tục này gắn liền với họ từ hàng trăm, hàng ngàn năm nay, nhưng giờ nó đã lạc hậu, lại vi phạm pháp luật, nên họ không muốn nhắc lại. Ông Mùi, bà Lù cũng vậy. Có lẽ ông bà muốn chôn chặt quá khứ khủng khiếp ấy trong lòng…

Đây chính là con dao Ngoạn dùng để chặt xác con mình qua đời do bị tiêu chảy

Hủ tục kinh hoàng cần được loại bỏ

Anh Lò Văn Chắn, Phó Công an xã Thèn Sin bảo rằng, chặt xác trẻ con là phong tục của người Củi Chu, đã có từ nhiều đời nay. Từ những năm 80 trở về trước, hủ tục này diễn ra rất nhiều ở bản anh sinh sống và bản thân anh cũng được chứng kiến rất nhiều. Qua câu chuyện của anh Lò Văn Chắn và các cán bộ xã, anh Ngọc đã nảy sinh một thắc mắc mới, về một dân tộc lạ mà họ gọi: Củi Chu. Theo các cán bộ xã ở đây, Củi Chu được gọi là người Giáy, nhưng về thực chất, họ vẫn tự coi mình là người Củi Chu. Ông Đèo Văn Khinh, cán bộ kiểm lâm, hiện đã nghỉ hưu, sống tại thị xã Lai Châu khẳng định rằng, ông đã đi rừng rất nhiều, sống với đồng bào dân tộc mấy chục năm trời, nên ông nhận thấy rằng, người Củi Chu rất khác người Giáy. Thuở xưa, dân tộc này gọi là Củi Chu, song từ 20 năm nay, một số vùng gọi là Pú Nà. Nhà nước thì coi đó là một nhánh của dân tộc Giáy, nhưng tính cách, tiếng nói, phong tục tập quán khác nhau gần như hoàn toàn. Chỉ có quần áo, các điệu hát là có nhiều nét giống nhau mà thôi. Ngay trong một bản, người Củi Chu vẫn coi họ là Củi Chu, còn người Giáy vẫn coi họ là người Giáy, không lẫn lộn với nhau. Chỉ có lúc khai lý lịch thì họ viết là “dân tộc Giáy” vì cán bộ xã yêu cầu như vậy. Có lẽ đây là một vấn đề mới cần sự quan tâm, nghiên cứu của các nhà khoa học.

Cũng theo ông Đèo Văn Khinh và những người Giáy cao tuổi, tập tục chặt xác trẻ con chỉ diễn ra ở bộ phận người Củi Chu, hay còn gọi là Pú Nà mà thôi. Ông Khinh bảo rằng, mấy chục năm về trước, ông từng chứng kiến rất nhiều cuộc chặt xác trẻ con của người Củi Chu diễn ra trong các bản làng sống trong rừng sâu thuộc các huyện Sìn Hồ, Tam Đường, Phong Thổ, Mường Tè. Họ coi việc này đơn giản như làm ma. Khi người Kinh lên khai hoang, Đảng và Nhà nước đưa ánh sáng văn minh đến các bản làng thì tập tục này dần mai một. Tuy nhiên, tập tục này vẫn không biến mất hoàn toàn, mà nó vẫn âm thầm diễn ra ở những bản làng hẻo lánh, không được tuyên truyền pháp luật nhiều, hoặc họ làm kín đáo nên các cơ quan pháp luật không phát hiện được. Ngay cả người Thái, cách đây chừng 40 năm, khi trẻ con đẻ lọt lòng đã chết, trước khi lấp đất chôn, người ta dùng cuốc bổ vào tử thi để tiêu diệt con ma, không cho nó về hại người. Những năm gần đây, tập tục này biến mất hoàn toàn khỏi đời sống phong tục của người Thái.

Lãnh đạo xã Thèn Sin coi đây là hủ tục cần loại bỏ, nên thường xuyên phối hợp với các ban ngành tiến hành tuyên truyền để loại bỏ nó khỏi đời sống bà con. (Ảnh minh họa)

Theo Chủ tịch xã Thèn Sin Nguyễn Văn Cận, từ ngày anh lên đây nhận công tác, năm 1984, phong tục chặt xác trẻ con diễn ra rất nhiều. Hiện tại, phong tục này vẫn diễn ra, song họ thực hiện kín đáo hơn để tránh bị pháp luật xử lý. Lãnh đạo xã Thèn Sin coi đây là hủ tục cần loại bỏ, nên thường xuyên phối hợp với các ban ngành tiến hành tuyên truyền để loại bỏ nó khỏi đời sống bà con. Việc tuyên truyền đã đạt hiệu quả rõ rệt, song đâu đó sau những cánh rừng khuất nẻo, hủ tục này vẫn diễn ra. Nỗi ám ảnh về những “con ma” đã theo họ từ đời này sang đời khác, nên không dễ gì loại bỏ được hoàn toàn.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *